Zweden zijn zwaarmoedig en alcoholist...?

Om met dat laatste te beginnen. Als je op de veerboot richting ontbijt loopt, zie je Zweedse jongeren met een fles whiskey op de trap. En als je een poging doet te slapen in een middenhut op de Stena Line, dan zijn er altijd luidruchtige Zweedse jongeren met een slok op. Reden om 1. niet meer met de boot te gaan en 2. als we ooit de boot nog eens boeken, dan een duurdere hut met een raam, daar zitten de jongeren niet.

Met het staatsmonopolie van de Systembolaget  meenden de Zweden een wapen in handen te hebben tegen alcoholmisbruik. Midden jaren tachtig betaalde je voor een fles drank 3 x zoveel als in Nederland. Gevolg was dat half Zweden zelf maar ging stoken en in elke boerderij ergens wel een installatie stond voor aquavit. Hoewel de Zweden zullen ontkennen, heb ik de indruk dat hun staatsmonopolie niet heeft gewerkt. En het is met de komst van de EU nog slechts een kwestie van tijd en het staatsmonopolie moet worden afgeschaft. Nu al mogen Zweden enorme hoeveelheden drank meenemen. Op de ferry zie je dan ook Zweden die met steekwagens tegelijk drank inslaan en vervolgens hun Volvo Estate tot bijna op de as naar achteren hebben hangen, vol met drank. Maar weest gerust, buiten de Stena Line hebben we nooit last gehad van dronken Zweden en kom je openbare dronkenschap niet méér tegen dan in onze grote steden.

Svarmod, zwaarmoedigheid is een bekend vooroordeel als je over Skandinavië begint. Lange, donkere winters moeten wel een volk voortbrengen, dat met antidepressiva aan elkaar blijft hangen. Tsja, in het noorden kan het inderdaad erg donker zijn; om 14.00 uur gaat het licht uit in december in Lappland. Dus daar hangt men nogal eens onder lichttherapieën en dergelijke. En ook oud-en-nieuw schijnt niet erg opbeurend te zijn, omdat dit feest nu eenmaal midden in de winter valt. En laten we wel zijn. Elke Zweedse film is doorspekt van zwaarmoedigheid en ellende, zoals die alleen door Zweedse regisseurs gemaakt kan worden. Altijd is er wel een echtscheiding, een plotselinge dood of andere bittere ellende te verduren. Het wekt soms zelfs op je lachspieren als je vaker naar dit soort diepdroeve films kijkt. Zoals bij ons het fluor ooit in het drinkwater zou worden gestopt voor betere tanden, zo wens je soms de Zweden prozac toe in hun waterleidingnet als je naar hun films kijkt. Maar het kan nog erger en wel bij de Finnen. Naar het schijnt huren de Noren graag een zwaarmoedige Finse film om een leuke avond te hebben met zoveel ellende op de buis. De Zweden zullen er wel een beetje tussenin zitten qua stemming. En dan heb je nog van zuid naar noord: in het zuiden is men wat vrolijker en naarmate je noordelijker komt nemen de sombere stemmingen toe wordt beweerd.

De werkelijkheid valt echter best mee. Ik heb in al die jaren de Zweden niet massaal opgeknoopt in bosjes zien hangen in de vele bomen, noch een collectieve zwaarmoedigheid ontdekt. Zelfs niet in Lappland waar ik hartje winter ben geweest. Ik trof daar vrolijke en minder vrolijke mensen, maar geenszins diep gedeprimeerde Zweden. Zelfs niet bij de Shoarma-tent, waar we buiten bij -18 in de rij stonden en moesten wachten op onze beurt. Maar ook hier geldt weer, verwacht geen Mediterrane drukte op straat, heetgebakerde types die je het restaurant in willen loodsen of andere koude drukte die in veel warme landen zo gewoon is. Wat de klimaatverandering op den duur met de Zweedse volksaard gaat doen, daar ga ik maar niet over speculeren!