Eerst even alle (voor)oordelen...

Op deze pagina waag ik een poging om iets van (voor)oordelen te behandelen/weg te nemen of wellicht te versterken. Het is uiteraard maar een mening. Als ik weer eens klaag over de belabberde staat van de Zweedse koffie, zijn er altijd wel weer Zwedofielen die dit helemaal niet herkennen. Het beste is om het zelf maar te ontdekken. Wie een leuk boekje wilt lezen over Zweden en zijn bewoners, moet bij de Slegte of een andere tweede hands boekwinkel het boekje "Dat zijn nou typisch Zweden, gids voor xenofoben" kopen. De auteur is Peter Berlin, uitgeverij Krikke, 1995. Hierin staat op een humoristische manier redelijk scherp beschreven wat je van het Zweedse volk mag verwachten.

1. Zweden is duur...

Soms schreef ik hier dat deze opmerking nog uit een verleden stamt! Zo bleek in 2008-2009 dat Zweden was sinds de kredietcrisis 15-20% goedkoper geworden, behalve misschien als je boodschappen doet in de buurtsuper in Horn (ons dorp). Alleen is sinds 2010 de prijs weer gestegen en ben je momenteel duurder uit dan Nederland. In 2011 merk je toch dat de prijzen tot wel 25% duurder zijn geworden. De sterke kroon t.o.v. een zwakke euro is daar debet aan. Maar je kunt in de staatsslijterij, de systembolaget best een fles drank of wijn kopen zonder direct een hypotheek te moeten afsluiten. In de supermarkt kun je alleen licht bier krijgen; voor een stevig biertje of andere alcoholica moet je naar de Systembolaget, de staatswinkel voor alcoholische dranken. Zowel in Kisa als in Vimmerby zit er een, maar ook de kruidenier in Horn kan alles voor je bestellen. De prijzen zijn niet veel hoger dan in Nederland. Mijn favoriete rode Chileen is slechts drie euro duurder dan bij Albert Heijn. De benzine is onder het niveau van Nederland, dus dat scheelt. Helaas is diesel duurder dan in Nederland. Wie goedkoop wil tanken zou een auto op E85 moeten kunnen laten rijden, want dat kun je overal in Zweden krijgen en zit net boven de 1 euro de liter (16 februari 2011 was een liter E85 ongeveer E 1,11).  Ook aardgas ("fordonsgas") is op een aantal punten verkrijgenbaar, maar ja, wie rijdt er op aardgas of E85 in Nederland. Goedkoper tanken doe je evenals in Nederland aan een onbemande pomp. Dat Zweden duur is in de verbeelding, komt misschien omdat Noorwegen zo schandalig duur is. Samen met Zwitserland is Noorwegen absoluut een van de meest kostbare vakantiebestemmingen (maar wel erg de moeite waard!).

Levensmiddelen liggen momenteel boven ons prijsniveau, al moet ik die zin misschien volgend jaar weer veranderen, want in 2009 was Zweden goedkoper dan Nederland. Het ligt er ook aan of je bij een enorm koopcentrum koopt (ICA Stormarknad bijvoorbeeld) of bij onze kruidenier van ICA Nära in Horn. Onze kruidenier is iets duurder, maar voor een mega ICA moet je eerst een uur rijden naar Linköping of een half uur (40 km) naar Vimmerby. Dat maakt dan de veronderstelde korting weer teniet. Overigens bleek de ICA Stormarknad (stoermarknad betekend zoiets als heel grote supermarkt) in de zomer van 2009 een van de goedkoopste mega-supers in Östergötland.

Het is lastig om de prijzen te vergelijken als je niet regelmatig de koers van de kroon in de gaten houdt, zeker in de huidige kredietcrisis. Door de val van de kroon was de koopkracht in december 2008 10-15 % hoger dan in de zomer van 2008.

Er zijn inmiddels ook Lidl's in Zweden, waaronder in Eksjö. In Vimmerby zit nu ook de Netto en die is wat goedkoper dan andere supermarkten. Dat geldt ook voor de Öob, die aan hetzelfde pleintje zit als de Netto. De Öob is vanouds een dumphandel, maar inmiddels een mengeling tussen een warenhuis en supermarkt waar je nooit teveel betaald.  Het loont dus de moeite om daar wat boodschappen te doen. Dus: zie je een grote supermarkt (zoals de ICA in Vimmerby), koop daar dan de bulk, want ons kruideniertje in Horn maakt het leven wat duurder.

De bouwmarkt is wel duurder dan in Nederland, maar dat is vooral van belang voor huiseigenaren zoals de maker van deze site. Een goedkope bouwmarkt is "Jem och Fix" in Vimmerby (naast de Netto). Gek genoeg is hout soms duurder dan in Nederland! IKEA is ook meestal enige euro's duurder in Zweden dan bij ons, al kun je ook weer sommige artikelen tientjes goedkoper krijgen. In Linköping kun je bij enorme koopcentra overal tegen redelijke prijzen aankopen doen. De Blokkers en Hema's van Zweden zijn RUSTA, JULA, BILTEMA en CLAS OLSSON om er eens vier te noemen. Clas Olsson zit in het centrum; de rest in het koopcentrumparadijs in de buurt van IKEA. Jula vind ik de leukste! Deze ketens fungeren ook als een soort Wehkamp, omdat het in dit onmetelijke land nu eenmaal niet voor iedereen is weggelegd om even naar de stad te gaan. Als je ergens in de negorij in Lapland woont, dan kun je dus prima per postorder bij deze zaken bestellen. In Linköping vind je ze allemaal. Dus veel koopplezier!

Een echte aanrader als je goedkoop uit wil zijn is in het eet-ritme meegaan van de Zweden. Vanaf 11.00 uur tot pakweg 15.00 uur eet iedereen buiten de deur warm. De (weg) restaurants zitten dan vol. Voor nog geen 10 Euro per persoon eet je de buik rond. Soms zelfs onbeperkt opscheppen inclusief onbeperkt frisdrank, bier en koffie/thee. Zo eet je in het Stadshotellet in Vimmerby tussen 11.00 uur en 15.00 uur voor nog geen tien Euro per persoon (onbeperkt opscheppen, onbeperkt alles drinken!). Daar kun je bijna niet tegenop eten. Het probleem is echter dat wij en waarschijnlijk ook jij (de lezer van dit verhaal) eerst rustig aan 's morgens ontbijt neemt. Dan een lekker bakje koffie en ergens na 12.00 uur eens gaat kijken wat de dag brengt. En als wij Nederlanders ergens tussen 11.00 en 12.00 uur zijn, dan denken we niet meteen aan een warme hap. Eerder aan koffie met gebak. En wanneer wij 's avonds trek krijgen, dan kun je eigenlijk alleen terecht bij Pizzeria's/Shoarma tenten of in de grote steden in duurdere restaurants. Daar betaal je overigens net zoveel als in een Nederlands restaurant. Alleen op echte toeristische trekpleisters, zoals op Öland, kun je ook 's avonds overal terecht, maar dan betaal je dus wel iets meer dan 10 Euro per persoon, maar weer minder dan in een regulier restaurant.

2. Zweden zijn afstandelijk, ongezellig, chauvinistisch...

Tsja, het temperament van Italianen, Grieken of Turken is hier ver te zoeken. Je zult bij een restaurant niet worden binnengehaald met "Hello mister, where are you from" of "Yes please" etc. De Zweden zijn verre van opdringerig. In de restaurants word je ook zelden bediend; het is allemaal zelfbediening. Je wordt vrijwel overal correct, maar zakelijk te woord gestaan en behandeld. Maar je zult jezelf nooit "the very special guest" voelen, dat je in de meeste eetgelegenheden op Kreta wordt aangepraat. Ook is er geen Zweedse ondernemer die een "very special price" heeft, omdat jij z'n vriend bent. Om het positief te stellen, je wordt in Zweden niet belazerd! Je kunt in het algemeen van Zweden op aan. En ze zijn echt nooit te beroerd om je te helpen, als je er zelf maar om vraagt. Er staan dus niet drommen Zweden om je heen zoals in Egypte, wanneer je op een topografische kaart de weg probeert te vinden. Wel zo rustig toch? Wat natuurlijk wel helpt om snel bij een Zweed het ijs te breken is hem/haar aan te spreken in de eigen taal. Een zes heb je dan al!

De Zweedse mentaliteit heeft ontegenzeggelijk voordelen. Wanneer er echt problemen zijn, dan wordt dit professioneel opgelost. Brand, ongevallen, aanrijdingen... Bij ellende in de vakantie, is de troost dat Zweden uitstekend georganiseerd is en dat je niet bang hoeft te zijn in een ongeorganiseerde en chaotische Griekse of Arabische hulpverlening terecht te komen. De gezondheidszorg behoort tot de top van de wereld en in Linköping zit een Universtiteitsziekenhuis met alle denkbare specialismen. Brandweerwagens zijn nog echte grote Scania's of Volvo's en niet van die kleine stadsautootjes die onze nauwe straatjes moeten passeren. En de politie rijdt, hoe kan het ook anders, in Volvo V70 en Saab 9-5, estates dus. Een genot voor het oog in mooie wit-gele kleuren van de Zweedse vlag! Een agent in een knullige Golfje zie je hier niet.

Gezelligheid kent geen tijd, maar in Zweden zit men vooral te kneuteren in en om het eigen huis. De gezelligheid van de Mediterranée is ver te zoeken. Alleen in de grote steden en toeristenoorden zijn gezellige terrassen, pleinen en winkelstraten. En dat is vreemd, want Zweden reizen zich een slag in de rondte en zien overal in de wereld hoe je gezelligheid kunt creëren. Dat valt dus erg tegen. Alleen in de grote steden en toeristische oorden is het gezellig. Stockholm, het Venetië van het noorden kent gezelligheid, maar ook Vimmerby in de zomer is best leuk.

Overal zie je bij huisjes de Zweedse vlag waaien. De kleuren van de vlag zie je eigenlijk overal terug: als je een bocht in gaat met de auto zijn de pijlen gelijk aan de kleuren van de Zweedse vlag. En overal kun je wel hebbedingetjes krijgen in de geel-blauwe kleuren. Zweden zijn trots op hun mooie land en op hun prestaties. En terecht! Als je om je heen kijkt in Zweden, dan zie je dat dit land eigenlijk was voorbestemd voor een marginaal boerenbestaan. Daarentegen heeft dit land de meeste patenten ter wereld, staan de Zweden in alle positieve statistieken bovenaan; of het nu om gezondheidszorg gaat, onderwijs of levenstandaard. De Skandinavische landen staan altijd in de top vijf (ik denk ook met scheidingen en somberheid overigens...). Wat ze hier maken is degelijk en betrouwbaar. Geen rommel, maar kwaliteit. Denk aan Volvo, Scania, Husqvarna, Bofors, Tetra Pack etc. Door de lange, donkere winters is er kennelijk veel tijd om uit te vinden, na te denken en vervolgens iets in elkaar te zetten. En men is trots op het sociale systeem, dat al decennia lang gekoesterd wordt, zelfs als een keer de sociaal democraten niet aan de regering zijn! Zelfs in de negorij stopt 's morgens in de barre wintermaanden een schoolbus. Iedereen doet mee. Maar daarvoor betaal je dan ook erg veel belasting. Dat het soms wel eens de spuigaten uitloopt, bleek toen Astrid Lindgren had berekend dat ze 105% belasting betaalde over haar inkomsten uit haar boeken. Kort daarna moesten de sociaal democraten na decennia regeringsverantwoording het veld ruimen! Er wordt dus echt wel gemopperd op het systeem en de huidige rechtse regering heeft ook wel wat veranderingen aangekondigd. Maar echt fors op de schop zal men de Zweedse heilstaat niet op de schop gooien.

Een trots volk dus. Dat betekent wel dat een Zweed van mening is dat alles in zijn land beter is dan daarbuiten. Het doet soms een beetje Duits aan. Maar soms hebben ze ook wel gelijk. De ambulance reed al met GPS doen deze afkorting bij ons nog onbekend was. De eerste mobiele telefoon zag ik bij een boer op een langsrijdende tractor. Ik stopte direct en keer met verbazing naar dit bijzondere fenomeen; een telefoon zonder snoer!!??. En toen we in Nederland nog daalders ruilden, kon je in Zweden al geld uit de muur trekken. Misschien is Zweden wel een ideaal land voor trendwatchers!

Met alle vogelpest, varkenspest en mond- en klauwzeer op het continent, adverteren de Zweden graag met "endast Svensk kött", uitsluitend Zweeds vlees. En met 14 aanrijdingen per dag alleen al in Zweden met elanden, rijden ze liever in hun Volvo's, waar ooit bumpers als vangrails op zaten, dan in een Deux-Cheveaux. En neem de naaimachine van mijn moeder, een Husqvarna. Dat ding ging een mensenleven mee en was met een tank nog niet plat te krijgen. Made in Sweden is een garantie voor een degelijk stuk werk.

3. Zweden zijn zwaarmoedig en alcoholist...?

Om met dat laatste te beginnen. Als je op de veerboot richting ontbijt loopt, zie je Zweedse jongeren met een fles whiskey op de trap. En als je een poging doet te slapen in een middenhut op de Stena Line, dan zijn er altijd luidruchtige Zweedse jongeren met een slok op. Reden om 1. niet meer met de boot te gaan en 2. als we ooit de boot nog eens boeken, dan een duurdere hut met een raam, daar zitten de jongeren niet.

Met het staatsmonopolie van de Systembolaget  meenden de Zweden een wapen in handen te hebben tegen alcoholmisbruik. Midden jaren tachtig betaalde je voor een fles drank 3 x zoveel als in Nederland. Gevolg was dat half Zweden zelf maar ging stoken en in elke boerderij ergens wel een installatie stond voor aquavit. Hoewel de Zweden zullen ontkennen, heb ik de indruk dat hun staatsmonopolie niet heeft gewerkt. En het is met de komst van de EU nog slechts een kwestie van tijd en het staatsmonopolie moet worden afgeschaft. Nu al mogen Zweden enorme hoeveelheden drank meenemen. Op de ferry zie je dan ook Zweden die met steekwagens tegelijk drank inslaan en vervolgens hun Volvo Estate tot bijna op de as naar achteren hebben hangen, vol met drank. Maar weest gerust, buiten de Stena Line hebben we nooit last gehad van dronken Zweden en kom je openbare dronkenschap niet méér tegen dan in onze grote steden.

Svarmod, zwaarmoedigheid is een bekend vooroordeel als je over Skandinavië begint. Lange, donkere winters moeten wel een volk voortbrengen, dat met antidepressiva aan elkaar blijft hangen. Tsja, in het noorden kan het inderdaad erg donker zijn; om 14.00 uur gaat het licht uit in december in Lappland. Dus daar hangt men nogal eens onder lichttherapieën en dergelijke. En ook oud-en-nieuw schijnt niet erg opbeurend te zijn, omdat dit feest nu eenmaal midden in de winter valt. En laten we wel zijn. Elke Zweedse film is doorspekt van zwaarmoedigheid en ellende, zoals die alleen door Zweedse regisseurs gemaakt kan worden. Altijd is er wel een echtscheiding, een plotselinge dood of andere bittere ellende te verduren. Het wekt soms zelfs op je lachspieren als je vaker naar dit soort diepdroeve films kijkt. Zoals bij ons het fluor ooit in het drinkwater zou worden gestopt voor betere tanden, zo wens je soms de Zweden prozac toe in hun waterleidingnet als je naar hun films kijkt. Maar het kan nog erger en wel bij de Finnen. Naar het schijnt huren de Noren graag een zwaarmoedige Finse film om een leuke avond te hebben met zoveel ellende op de buis. De Zweden zullen er wel een beetje tussenin zitten qua stemming. En dan heb je nog van zuid naar noord: in het zuiden is men wat vrolijker en naarmate je noordelijker komt nemen de sombere stemmingen toe wordt beweerd.

De werkelijkheid valt echter best mee. Ik heb in al die jaren de Zweden niet massaal opgeknoopt in bosjes zien hangen in de vele bomen, noch een collectieve zwaarmoedigheid ontdekt. Zelfs niet in Lappland waar ik hartje winter ben geweest. Ik trof daar vrolijke en minder vrolijke mensen, maar geenszins diep gedeprimeerde Zweden. Zelfs niet bij de Shoarma-tent, waar we buiten bij -18 in de rij stonden en moesten wachten op onze beurt. Maar ook hier geldt weer, verwacht geen Mediterrane drukte op straat, heetgebakerde types die je het restaurant in willen loodsen of andere koude drukte die in veel warme landen zo gewoon is. Wat de klimaatverandering op den duur met de Zweedse volksaard gaat doen, daar ga ik maar niet over speculeren!

4. Zweden is een saai land...

Ik heb elders op deze website als eens gezegd dat Zweden het Luxemburg van Skandinavië is. Of dat een compliment is moet de lezer hiervan zelf maar uitmaken. Je zult in elk geval niet na elke bocht weer een klaterende waterval aantreffen, zoals in Noorwegen. Eigenlijk vind ik Denemarken veel saaier. Van die knullige heuveltjes met graan, brrr. Daar rijd ik dus graag snel doorheen op weg naar Zweden.

Toch is het voorstelbaar dat je na uren rijden wel eens simpel wordt van al die miljoenen berken, miljarden naaldbomen, honderden Volvo's en tientallen Scania's. Maar daar zit juist de charme van het land; prachtige meren (wel 16.000), die afgewisseld worden met naald- en loofbossen, bergen en rotsen met overal lieflijke Falurode huisjes met witte kozijnen. En als je de bossen zat bent, dan ga je toch lekker naar Öland of aan de scherenkust vakantie vieren? Da's ook Zweden en het biedt een weergaloze strandvakantie; een prachtige zee, geen gedrang om een plekje en heerlijk schoon water. En als je dan nog klaagt over een saai land, tsja, dan moet je volgend jaar vooral weer naar Toscane of de Provence gaan (overigens niets mis mee!).

Vanaf het midden naar het noorden wordt het ruiger, desolater en wellicht wat spannender. In het noorden vind je nog echte wildernissen als het nationaal park Sarek, een van de grootste nationale parken in Europa. De fjällen (het berggebied) vind je grofweg vanaf de lijn benoorden Stockholm aan de Noorse (oostelijke) grens. Wie dus tegen de beboste saaiheid van het zuiden aanloopt en niet weer een bos, meer of Scania wil zien, hij/zij spoedde zich noorwaarts.

5. Normen en waarden, eten en drinken...

Met de Hollandse normen en waarden (vooral niet die van Balkenende, want in Zweden zijn ze absoluut niet zwaar gereformeerd, noch zwartgallig hervormd, maar gewoon Luthers) kom je een eind in Zweden. Hollanders zijn graag gezien, omdat de Zweden (trouwens ook de Noren) die Hollanders wel mogen. We nemen vaak de moeite de taal te leren en uit ervaring weet men dat een Hollander zich uitstekend aanpast en integreert in de Zweedse cultuur.

Ondanks dat men graag naar de kerk gaat, is overal (zelfs op christelijke feestdagen) de supermarkt gewoon open. En ook vaak de grotere warenhuizen. Zelfs op Hemelvaartdag en Eerste Kerstdag kun je verse melk halen bij onze ICA in Horn. Je hebt gelukkig in Zweden niet van die onzinnige discussies over een zondagswet zoals bij ons. Een Zweed zal ook niet begrijpen (wij wel?), waarom de Hoogovens, de ambulancedienst en de politie wel op zondag mag werken, maar de bouwmarkt op zondag dicht moet zijn. Zo'n onzinnige, archaische en hypocriete discussie kan alleen in Nederland. En vervolgens gaan we dan massaal op vakantie naar Griekenland, Turkije, Frankrijk en...Skandinavië, om te ontdekken dat je daar gewoon op zondag en door de week tot pakweg 21.00 of 22.00 uur gewoon boodschappen kunt doen. Dan ervaar je elke keer weer hoe achterlijk Nederland in bepaalde kwesties is.

Een ander bekend (voor)oordeel over Skandinavië is de sexuele vrijheid. Inderdaad, er zijn nogal wat scheidingen in Zweden en menig Zweed heeft een halfbroer of -zus. Toch is het niet zo dat de bossen en meren meer bezwangerd zijn van sexuele handelingen dan pakweg onze duinen. Niet meer, maar zeker niet minder. Vooral op feestdagen en dan in het bijzonder Midsommar, rond 21 juni, kan het er heftig aan toegaan als je toevallig op een camping staat met veel jongeren. Maar daarentegen staan de Zweden zich massaal op het strand te verkleden met de bekende handdoektruck, die ze kennelijk van de Britten hebben afgekeken. Terwijl ik als Hollander even bloot sta om mijn zwembroek aan te trekken, worstelt menig Zweed met het verwisselen van kleding onder een badlaken. Zo preuts zijn ze dan ook wel weer. Daarentegen zal niemand de politie bellen als je bloot het meer in rent, zolang je het maar niet doet bij een officiële badplaats (niet dat ze direct 112 bellen, maar ik denk niet dat het erg gewaardeerd wordt). Aangezien ik altijd een relatie had en heb sinds ik in Zweden kom, kan ik de lezer geen deelgenoot maken van het nachtleven, noch van aanknopingstechnieken met de bekende, Zweedse blonde meisjes.

Dan het eten. Eerder in dit epistel is al opgemerkt dat je goedkoop buiten de deur kunt eten. Je eet dan goed en goedkoop. De rauwkost is onbeperkt opschepbaar, gratis en gezond. De aardappels zijn verrukkelijk in Zweden. Überhaupt is de zweedse groente (en piepers dus) vele malen lekkerder dan in Nederland. Proef eens een Zweedse bospeen, tomaat of in juli de onvervalste Zweedse aardbei en je begrijpt niet dat we in Holland zo'n wanproduct afleveren. Als je eenmaal de Zweedse aardbei op de smaakpapillen hebt gehad, weiger je in Holland ooit nog "verse Hollandse aardbeien". Ook het vlees is goed en bijna altijd wel scharrelvlees als het om koeien gaat. Er is wel intensieve veehouderij (zelfs vlak bij Kullstad) met varkens, dus neem vooral rundvlees; die hebben vrijwel altijd in de meest heerlijke bloemrijke weiden gestaan en dan proef je. Zelfs de Zweedse gehaktballetjes bij IKEA zijn vele malen lekkerder dan bij IKEA in Haarlem (of Amsterdam, of etc...). Als je biefstuk zoekt, dan zul je echter nooit zo'n lekker dik stuk tournedos vinden zoals we hier gewend zijn; integendeel. De Zweedse biefstuk is altijd erg dun gesneden. Waarom? Geen idee.

Maar Zweden is geen Frankrijk. De Zweedse kost is eenvoudig, lekker en voedzaam, maar mist natuurlijk het verfijnde van de zuidelijke landen in Europa. Het Zweedse voedsel past prima bij de Zweedse natuur. Er is echter iets heel erg mis met twee dingen: brood en koffie. Ofschoon de Zweden notoire koffiedrinkers zijn, is het schandalig hoevaak je een pruttelende koffiekan treft op een warmhoudplaatje. Daar gooien ze dan koude melk in en dat heet dan koffie! Ik vraag dan wel om "kaffegrädde" (kaffekredde), koffieroom dus. Daar kun je dan nog een redelijk bak van maken. Of vraag gewoon om "vispgrädde" (wiespkredde), Zweeds voor slagroom. Voordeel van de Zweedse restaurants is dat je nooit voor een volgende bakkie hoeft te betalen. Dat heet "kaffe med påtår" (kaffe me pootoor). Ook thee hoef je maar een keer te betalen en je kunt gewoon weer opnieuw de kop volschenken. Gelukkig zie je steeds meer koffiemachines, die ook cappucino uitbraken. Een goed alternatief als je ook in een restaurant die vreselijke koffiekan op het warmhoudplaatje ziet!

Zweden produceren veel kwaliteitsproducten, maar niet voor wat betreft koffie en brood dus. Warme bakkers zijn er alleen in de grote steden. Logisch ook, want je moet vaak tientallen kilometers rijden voor een winkel en voor een warme bakker op het platteland is er te weinig nering. Dus is er veel houdbaar fabrieksbrood in Zweden. Het meeste is voor een door warme bakkers verwende Hollander erg triest. Daarom hebben we een toastapparaat in Kullstad, omdat je dan in elk geval nog een lekker broodje kunt roosteren. Gelukkig hebben de supermarkten de laatste jaren wel steeds meer afbakbrood, dat ze ergens in een oven leggen en je het idee geven vers brood te kopen.

Er zijn natuurlijk veel Zweedse specialiteiten; veel meer dan de Zweedse gehaktballetjes, die "köttbullar" (sjutbuullar) heten. Er is veel vis, zoals de bekende haring in potjes en de verrukkelijke gebakken Oostzeeharing ""stekt strömming" (steekt strumming). Een Noordzeeharing heet "sill" en een Oostzeeharing "strömming". En ze smaken echt anders. Van de Oostzeeharing wordt ook een product gemaakt, dat je vooral eens aan je vijanden moet geven: surströmming. De haring zit meestal in een rood blik, dat bol staat van het gistingsproces. Dit blik moet je alleen openen in een bak water. Het springt namelijk open door de druk en de geur is voldoende om zelfs een bunzing tot overgave te dwingen. Dus je moet het absoluut niet op je kleren krijgen, want niemand wil je de komende dagen meer in de buurt hebben. Toch schijnt het met beleid een lekkernij te kunnen zijn volgens kenners.

Dan gebak, ijs en snoep. Zweden snoepen veel. In elke super kun je je eigen zakje snoep samenstellen. Snoep heet "godis" (goodies). Geen volk ter wereld eet zoveel ijs als de Zweden, dus "glass" (glas, met een korte a, anders is het glaas en dan krijg je glas voor in het kozijn) is overal te krijgen en dan gelijk met enorme bollen. Een klein ijsje kopen is vrijwel uitgesloten! Gebak kan lekker zijn, maar de marsepeinen gebakjes en een soort negerzoenen die vaak in de restaurants worden aangeboden zijn minder lekker dan ze eruit zien.  Ik vind ze zelfs ronduit vies, maar smaken verschillen. In een konditori (een banketbakker dus, er zit er een in Kinda en in Vimmerby op of nabij het centrale marktplein) zijn lekkere gebakjes verkrijgbaar en je kunt er ook koffie/thee drinken (zelfs lekkere koffie vanwege de automaat!).

Wie in augustus in Zweden is kan het "kräftspremiär", een soort Hollandse Nieuwe party, bijwonen. Overal in de winkels kun je dan slingers, hoedjes, schalen en andere zaken krijgen in de vorm van een kreeft of met een kreeftenmotief. Massaal worden diepgevroren kreeftjes gekocht (de echte Zweden vissen de kreeftjes uit het meer en onze provincie is toevallig de rijkste provincie als het om zoetwaterkreeftjes gaat) en de Zweden gaan dan in de tuin met feestmutsjes op liedjes zingen en kreeftjes eten. Sinds een jaar of twee doet IKEA in Nederland hier ook aan mee, dus kun je thuis oefenen. Je moet veel kreeftjes eten om het hongergevoel te stillen; Zweden drinken daar graag ook een stevige slok bij. Mocht je dus in een Zweedse tuin een tafel vol Zweden zien met kreeftenballonnen en kreeftenlantaarns, die met punthoedjes op liedjes zingen, dan is het geen verlate kreeft die z'n verjaardag viert, maar ben je getuige van een heus kreeftenfeest.